udir

Skule-01

Konkurranse­skule


I morgon skal vi på konferansetime på skulen din, seier eg til 7-åringen. Blikket hans tar til å flakka uroleg rundt. Hjelp. Kva har han eigentleg gjort, tenkjer eg. – Er det slik at foreldra med dei flinkaste borna får premie? spør andreklassingen. – Nei, seier eg litt usikkert, før det går opp for meg at han har høyrt konkurransetime i staden for konferansetime.

Faren og eg ler litt av dette, men kan henda er det ikkje berre morosamt? Skulen har definitivt endra seg sidan eg byrja i første klasse med raud ransel og musefletter i 1979. Då gjaldt det på sett og vis å ikkje vera flink, i alle fall ikkje for flink. Var du for flink, snøvaska folk deg i friminutta eller reiv av deg hua. Dei kviskra mattegeni på ein så forakteleg måte at du skjøna at dette med å briljera i timane, ikkje var vegen å gå. Vi gjekk til og frå skulen sjølv. Dei vaksne hadde anna å gjera mens vi borna balanserte innanfor den kvite kantstripa på riksvegen. Det fanst ikkje vekeplanar. Foreldra våre ana ikkje kva vi dreiv med. Det var først då dei rundt juletider fekk ein lapp der det (for mitt vedkommande) utan særleg forklaring stod at ordenskarakteren var kraftig nedsett, at dei fann det relevant å spørja kva som eigentleg gjekk føre seg på skulen.



Selma Lønning Aarø - foto krediteres Heidi Furre

Selma Lønning Aarø

Fakta
Født i 1972, Stord. Norsk forfattar og spaltist. Debuterte i 1995 med «Den endelige historien« som vant førsteprisen i Cappelens konkurranse om beste debutroman.

 eg var aldri noko mattegeni. Men brørne mine viste gode takter i faget. Eg hugsar at mor mi ynskte meir oppfølging og stimuli frå lærarane. Det var uhøyrt på den tida. Folk var som dei var. Medelevar snøvaska brørne mine i friminutta og kalla dei for brilleslangar og mattegeni – det var ikkje godt å seia kva som var verst, men flink og kul var ikkje ei greie på 80-talet. Du måtte velja. Eg hugsa at eg freista å imponera ein eldre gut eg likte med at eg hadde Ng i alle fag. Det var langt frå sanninga. Det virka forresten ikkje heller, så kan henda var det eg som tok feil.

I dag er det bra å vera flink. Flink og kul er mogeleg. Dei fleste vil hevda at dette er ein god ting. Der eg voks opp, var det berre ein barneskule og ein ungdomsskule. Skulle ein studera på universitet eller høgskule, var det berre ein vidaregåande skule som gjaldt. I større byar er situasjonen no ein heilt annan. I dag har vi nasjonale prøvar som set skulen på kartet på godt og vondt. I Oslo vel foreldre vekk nærskular som ligg lågt på statistikken. Dei flyttar til andre skulekrinsar når avkommet skal gå sine første steg med skulesekk på ryggen. Eg kjenner eit par som kjøpte ein hybel i ein attraktiv skulekrets, skilde seg – på papiret – slik at faren kunne ha adresse på hybelen og ungen få ein attraktiv skuleplass.

«Vi er innkalla til konkurransetime. Det er foreldra med dei flinke borna som får premie.»Selma Lønning Aarø

Så i dag er det stas å vera flink. Skulen treng deg. Skrekkhistoriene om dei ikkje fullt så skuleflinke borna som blir bedne om å skygga banen dei dagane det er nasjonale prøvar, er kan henda meir eller mindre sanne. Kanskje er det berre vondsinna rykte sette ut av ein rektor som ser seg slått av naboskulen kvar gong det nasjonale nivået blir målt?

 
anten det no er slik eller slik: Det er i større grad ein konkurranseskule vi har fått. Vi vaksne vil at borna våre skal vera flinke. Vi sit med nasen i vekeplanar og lesebøker, vi loggar oss ut og inn av Fronter e.l. der vi les om «kompetansemål», «læringsmål» og «kjennetegn på måloppnåelse». Vi ligg vakne om nettene og tenker på korleis det skal gå dersom poden vår ikkje «leverer».

Då vår førstefødde skulle byrja på skulen, hugsar eg at eg sa til ein lærar at eg ynskte at barnet mitt skulle bli sett. Ho spurte meg kva eg meinte med det. Ho fortalde at ho hadde vore i jobben i tjue år, og på dei åra hadde ikkje folk snakka om at barna deira skulle bli sett, dei hadde ikkje nemnt det med eit ord. Det siste året derimot, sa ho, hadde fleire og fleire tatt til å snakka om at barnet deira måtte bli sett – for det det var. Og det er sant, brått vil vi at barna våre skal bli sett. Vi vil at dei skal bli sett slik at dei kan være lukkelege – og slik at dei i størst mogleg grad kan få utvikla evnene sine. Med andre ord: Vi er med på konkurransen.

Så sonen min kan ha rett: Vi er innkalla til konkurransetime. Det er foreldra med dei flinke borna som får premie. Eg saknar 80–talet, men berre litt.